In Oaxaca, in de Zapoteekse regio van de Istmo de Tehuantepec, wordt het binaire genderdenken uitgedaagd door de muxe’, mensen die met mannelijke genitaliën geboren zijn, maar hun potentiële symbolische macht opgeven om het vrouwelijke te omarmen. Elvis Guerra stelt in Ramonera niet alleen kritiek op de uitsluiting of het geweld dat wordt uitgeoefend op lichamen die zich herkennen in perifere identiteiten, maar ook op de mythologisering waaraan de muxe’ zijn onderworpen. Het is een radicale herziening van de epiek over een gemarginaliseerde minderheid, met als doel hun Zapoteekse cultuur en praktijken te erkennen die volledig in lijn zijn met de hedendaagse samenleving. Want wanneer de politieke betekenis van een lichaam verandert in klassenstrijd of dissidentie, toont de hegemonie, gericht op het behoud van haar machtsstructuur, haar spierkracht om hetzelfde oude verhaal te valideren, levens buiten te sluiten, ze weg te duwen en tegelijkertijd onder controlemechanismen te plaatsen, als parasieten, als een virus. Daarom hebben we poëzie nodig als een daad van politieke weerstand. Daarom moeten we naar de stem van Elvis Guerra luisteren.
